Zakupy sprzętu medycznego w Polsce to ogromny rynek – od soczewek wewnątrzgałkowych i łóżek szpitalnych, po zaawansowane systemy diagnostyczne. Od tego, jak szpitale kupują, zależy nie tylko jakość leczenia, ale też to, jak racjonalnie wydawane są środki publiczne. Coraz częściej pojawia się pytanie: czy polskie placówki przepłacają za sprzęt medyczny?
Analiza raportów, przetargów i danych z instytucji kontrolnych pokazuje, że problem nie sprowadza się do samej ceny jednostkowej. Najważniejsze są sposób planowania zakupów, warunki kontraktu i to, jak sprzęt później jest wykorzystywany.
Planowanie – pięta achillesowa szpitali
Najwyższa Izba Kontroli wielokrotnie wskazywała, że szpitale dokonują zakupów bez rzetelnej analizy potrzeb i kosztów eksploatacji. Efekt? Aparatura za setki tysięcy złotych, która stoi niewykorzystana albo używana jest sporadycznie. To nie tylko marnowanie środków, ale też ukryte „przepłacanie” – placówka płaci nie za realne korzyści, lecz za sprzęt, który nie przynosi zwrotu.
Cena to nie wszystko – znaczenie TCO
W publicznych przetargach cena bywa głównym kryterium, ale w praktyce ważniejszy jest koszt całkowity posiadania (TCO). Obejmuje on nie tylko zakup, ale też serwis, części zamienne, transport, instalację, gwarancję czy szkolenia personelu.
Dwie oferty na ten sam model mogą się różnić o kilkanaście procent, właśnie przez dodatkowe warunki. Brak analizy TCO sprawia, że wybierane są oferty pozornie tańsze, które w dłuższej perspektywie okazują się droższe.
Ogłoszenia przetargowe – surowe dane, trudne porównania
Baza Konkurencyjności czy e-Zamówienia to skarbnica dokumentów o dostawach sprzętu medycznego. Znajdziemy tam specyfikacje, liczby sztuk i warunki gwarancji. Niestety, same ogłoszenia rzadko zawierają ceny ofertowe. Te są dostępne dopiero w protokołach rozstrzygnięć.
Mimo to widać, że np. w kategorii soczewek wewnątrzgałkowych czy łóżek szpitalnych oferty potrafią różnić się znacząco. Powodem jest rozdrobnienie zakupów i niewielka liczba oferentów w poszczególnych postępowaniach.
Wnioski z raportów branżowych
Raporty POLMED wskazują, że rynek wyrobów medycznych w Polsce rośnie dynamicznie, a nowe regulacje zwiększają koszty wprowadzania produktów. To sprawia, że porównania cen są coraz trudniejsze – sprzęt staje się bardziej zróżnicowany technologicznie, a jednocześnie droższy.
Dla szpitali oznacza to większą presję na zakupy „najnowocześniejszego” sprzętu, nawet jeśli jego przewaga kliniczna nad tańszymi modelami jest niewielka.
Gdzie naprawdę przepłacamy?
Na podstawie przeglądu dokumentów i analiz można wskazać trzy główne źródła „przepłacania”:
- Brak analizy potrzeb – sprzęt kupowany „na wszelki wypadek”, który później nie jest wykorzystywany.
- Rozdrobnione zakupy – placówki kupują w małych wolumenach, tracąc siłę negocjacyjną.
- Niepełna analiza kosztów – skupienie się wyłącznie na cenie zakupu, bez liczenia TCO.
Co można zrobić lepiej?
- Łączenie zakupów i negocjacje grupowe – doświadczenie Medycznej Grupy Zakupowej pokazuje, że dzięki wspólnym negocjacjom można uzyskać ceny niższe o kilkanaście procent.
- Analiza TCO przed przetargiem – uwzględnianie serwisu, eksploatacji i gwarancji.
- Lepsze planowanie – zakupy powinny być poprzedzone analizą potrzeb klinicznych i ekonomicznych, aby sprzęt był faktycznie używany.
Podsumowanie
Czy polskie szpitale przepłacają za sprzęt medyczny? Tak – ale problem nie tkwi tylko w tym, że dostawcy oferują wysokie ceny. Największym źródłem strat jest sposób organizacji zakupów: brak analizy potrzeb, brak wykorzystania siły negocjacyjnej i nieuwzględnianie całkowitych kosztów posiadania.
Zmiana tego podejścia pozwoliłaby na bardziej efektywne wykorzystanie środków i lepszą dostępność nowoczesnych technologii dla pacjentów.
Źródła
- Najwyższa Izba Kontroli – raporty z kontroli dotyczących zakupów i wykorzystania sprzętu medycznego.
- Baza Konkurencyjności Funduszy Europejskich – ogłoszenia o przetargach i postępowaniach, dokumentacje zakupów sprzętu.
- Platforma e-Zamówienia / BZP (Biuletyn Zamówień Publicznych) – ogłoszenia i wyniki postępowań, np. dostawy soczewek i łóżek szpitalnych.
- TED (Tender Electronic Daily) – przetargi ponadprogowe UE, zawierają dokumenty porównawcze i benchmarki zagraniczne.
- POLMED – raporty branżowe.
- Expo.gov.pl – raport o branży medyczno-farmaceutycznej.
- NFZ – materiały szkoleniowe.
- Medseven – artykuł o czynnikach kształtujących ceny sprzętu.
